Yeni Zaman’ın her vaktinde her köy, her kasaba, her sancak, her vilayet aynı yolda ve aynı hızla yürümez, yürüyemez... Ticarette dünya şehri olan, sanayide Akdeniz’de Marsilya ile yarışa kalkan şehir, Selanik ihtilalcilerinin “Türkçü-İslâmcı tek millet” faaliyetlerine, “31 Mart Gerici (!) Ayaklanması”na rağmen, hiç eğleşmeden, hızla kendi yoluna gider. O yolda şehrin mühim dertleri vardır, başta…
Şu son seçim olayı üzerine düşünceler o derece perişan oldu ki hangi tarafa bakılsa hayret etmemek, şaşıp kalmamak elden gelmiyor. Düne kadar alkışlanan ve milli öfke, milli gösteri karışımlarıyla gökyüzüne uçurulan seçim düşüne İttihatçıların eli dokunur dokunmaz ılık yerine buz gibi soğuk bir su döküldü, bütün millet dondu kaldı. Artık bu o kadar belirgin bir…
Bir lâftır tutturmuşlar, “Tahsil şart!” diye. Niye kızıştırılır bu “mektepli-alaylı” kavgası? İzmir; Şair Eşref gibi “medreseli”, Baha Tevfik gibi “Sultanili” ve çok dinli, çok dilli insanların meşrutiyet için kol kola girdiği şehir, “mektepli-alaylı” kavgasına bir mânâ veremez! Asmaaltı muhabbetlerinde ; “Viyana kapılarına dayananlar “mektepli” zabitler miydi; Balkanlar’da “toprak kaybı”na mani olamayanlar “alaylı” zabitler miydi?” der,…
“Önceki gün Meclisi Mebusan(Milletvekilleri Meclisi) üyeleri kendi aralarında bir özel oturumda toplanarak (padişahın) açış konuşmasına (nutku iftitahi) verilecek cevabın metni hakkında düşünce alış verişinde bulunmuşlar; enine boyuna tartışmalardan sonra bu metne savaş suçlularıyla, toplu cinayet ve insanları önlerine katarak zorla göç ettiren ve bunu yönetenlerin cezalandırılması istemini içeren bir paragraf ekleme kararı verilmiş. Bu konuşmalar…
“Dün bir, bugün iki…” Meclis-i Mebusan seçilip toplanalı daha üç ayı bulmamıştır, Selanik “ihtilalci” zabitleri, Balkanlar’daki “vatani” görevi unutur, boğazına kadar siyasete batar… “İhtilal” Abdülhamit’in anayasayı yürürlüğe koymasıyla bitmez, yeni “ihtilalci” planlar peşinde koşulur. Sadrazam indirilir, nazır değiştirilir! Mektepli zabitler ne zamandır Alman hocaların elindedir ve Alman hayranı olup çıkmıştır! Yemez içmez; Almanya aşkı ve…
Tasviri Efkâr ve onunla sıkı fıkı olanlar birleşme fikrini adam akıllı dayattılar. “Aman birleşelim. Bir kitle teşkil edelim” diyorlar. Hele Yenigün o, bu birleşme meselesini olmuş bitmiş sayıyor: “Şunun bunun söylediğine bakmayınız. Bu iş olmuş bitmiştir!” diyor. Bu birleşme ihtarı İttihat ve Terakki ileri gelenlerine ait ise hakikaten bu işe olmuş bitmiş nazarıyla bakabiliriz. Yok…
Gizli çalışan “ihtilalci”nin, hani şu “Tütüncü Yakup Efendi”nin ne dolaplar çevirdiğini bir kendi bilir, bir de bilse bilse dolap beygirleri bilir, der güler şehir… Şehir gülüp geçse de her şeyi bilir... Kıraathane-meyhane, çınar altı, duvar dibi, söğüt gölgesi ve sair cümle mekânlar her suale verilecek her cevaba kahkahalarla gülmeye hazırdır. Hem güler, hem susmaz, hem…
İttihatçıların yeni çevirme hareketlerinin doğal olarak artık herkes farkına varıyor. Bu çevirme hareketlerini; şu kelimeler, şu cümlelerle özetleyelim: “Memleketçilik, mili birlik, dışarıya karşı güçlü bulunmak gereği. Millete dayanan bir hükümet gereksinimi… Yalvardık, rica ettik, çok defalar yazdık. Şimdilik bu gibi anlaşmazlıkları bırakalım. Karşımızda amansız bir kuvvet var. Bizi eziyor, bu gidişle bütün bütün ezecek. Seçimlerden…
Resmi defterlerde, “mebusların büyük çoğunluğu” İttihatçı diye yazar… Milli yalandır. Ters yüz edip söylense o tekerleme, “Mağlup sayılır bu yolda galip gelen!” deyişi tam da bu yalanın resmini verir. 1908 Seçimi ile oluşan Meclis çoğunluğu “ittihatçı”dır, ama netice, hiç de Selanik ittihatçılarının umduğu gibi değildir! Ya nasıldır?.. Lâfı dolanmadan gelsin:İzmir mebusu Istepan Ispartalıyan Efendi gibidir……
Meclisi Mebusan’ın açılışı sırasında okunan nutku iftitahiden (padişahın açılış söylevi) şu cümleyi alalım: “Çalışma arkadaşlarını bile haberdar vermeyen ve saldırgan savaşı çıkaranların yasa dışı hareketinden ve savaş sırasında uyguladığı kötü siyasetten saltanat ve milletin kurtulmuş olduğu şüphesizdir.” Amin; fakat bu cümleyi keşke şöyle bir cümle takip etmiş olsaydı: “Bundan ötürü devleti şimdiye kadar Osmanlı tarihinin…
